Een onregelmatig werkwoord is een werkwoord dat niet helemaal volgens de gewone regels verandert. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar kinderen komen deze werkwoorden al vroeg tegen in gewone zinnen. Denk aan werkwoorden zoals zijn, hebben, kunnen, mogen en worden.
Voor veel kinderen zijn onregelmatige werkwoorden lastig, omdat je de vorm niet altijd kunt voorspellen. Je kunt dus niet simpelweg een vaste regel toepassen en klaar. Daarom helpt het om de betekenis, de voorbeelden en de manier van oefenen stap voor stap duidelijk te maken.
In dit artikel lees je wat een onregelmatig werkwoord is, hoe je kind deze werkwoorden kan herkennen en hoe je thuis rustig kunt oefenen met voorbeelden, werkbladen en oefenboeken.
Wat is een onregelmatig werkwoord?
Een onregelmatig werkwoord is een werkwoord dat bij het vervoegen niet precies de gewone regels volgt. De vorm verandert soms op een manier die je niet direct kunt afleiden uit het hele werkwoord.
Bij een regelmatig werkwoord kun je vaak een vaste regel gebruiken. Bijvoorbeeld bij werken: ik werk, ik werkte, ik heb gewerkt. Bij een onregelmatig werkwoord verandert de vorm anders. Denk aan zijn: ik ben, ik was, ik ben geweest.
Voor kinderen is vooral belangrijk dat ze leren herkennen dat sommige werkwoorden niet volgens een eenvoudig patroon gaan. Ze moeten deze vormen vaker zien, hardop gebruiken en in zinnen oefenen. Zo raken ze eraan gewend.
Waarom zijn onregelmatige werkwoorden lastig voor kinderen?
Onregelmatige werkwoorden zijn lastig omdat kinderen niet alleen een regel moeten begrijpen, maar ook vormen moeten onthouden. Bij gewone werkwoorden helpt een vaste spellingregel vaak goed. Bij onregelmatige werkwoorden werkt dat minder makkelijk.
Een kind kan bijvoorbeeld begrijpen dat een werkwoord in de verleden tijd verandert, maar toch twijfelen tussen vormen zoals kan, kon, mag, mocht, wil en wilde. Ook het voltooid deelwoord kan verwarrend zijn, omdat sommige vormen heel anders klinken dan het hele werkwoord.
Daarnaast lijken veel werkwoorden op elkaar. Kunnen en kennen worden bijvoorbeeld regelmatig door elkaar gehaald. Ook wil en wilt zorgen vaak voor twijfel. Dat is heel normaal, zeker wanneer kinderen nog volop bezig zijn met taal en werkwoordspelling.
Het verschil tussen regelmatige, sterke, zwakke en onregelmatige werkwoorden
Ouders komen bij dit onderwerp vaak verschillende termen tegen: regelmatige werkwoorden, zwakke werkwoorden, sterke werkwoorden en onregelmatige werkwoorden. Die termen lijken op elkaar, maar betekenen niet precies hetzelfde.
Voor basisschoolkinderen is het vooral belangrijk dat ze snappen dat sommige werkwoorden netjes volgens een vaste regel veranderen, terwijl andere werkwoorden een andere vorm krijgen. De uitleg hoeft dus niet te taalkundig te worden. Het gaat erom dat je kind de vormen leert herkennen en goed leert gebruiken.
Regelmatige en zwakke werkwoorden
Regelmatige werkwoorden worden vaak ook zwakke werkwoorden genoemd. Deze werkwoorden veranderen volgens een vaste regel in de verleden tijd en bij het voltooid deelwoord.
Een voorbeeld is maken. Je zegt: ik maak, ik maakte, ik heb gemaakt. De vorm blijft herkenbaar en de verandering is logisch te volgen.
Voor kinderen zijn dit vaak de eerste werkwoorden waarbij ze spellingregels toepassen. Ze leren bijvoorbeeld wanneer er te of de achter de stam komt. Daardoor voelen regelmatige werkwoorden meestal voorspelbaarder aan.
Sterke en onregelmatige werkwoorden
Sterke werkwoorden veranderen van klank in de verleden tijd. Denk aan lopen: ik loop, ik liep, ik heb gelopen. De klank verandert dus van oo naar ie.
Onregelmatige werkwoorden gaan nog minder duidelijk volgens een vast patroon. Bij zijn krijg je bijvoorbeeld ik ben, ik was en ik ben geweest. Dat zijn vormen die een kind vooral moet leren herkennen en onthouden.
In de praktijk lopen sterke en onregelmatige werkwoorden in uitleg soms door elkaar. Voor ouders is dat niet erg. Het belangrijkste is dat je kind begrijpt dat niet elk werkwoord hetzelfde verandert.
Hoe herken je een onregelmatig werkwoord?
Je herkent een onregelmatig werkwoord vaak doordat de vorm sterk verandert wanneer je het werkwoord in een andere tijd zet. Het hele werkwoord lijkt dan niet meer zo duidelijk op de vervoegde vorm.
Neem bijvoorbeeld zijn. Het hele werkwoord is zijn, maar je zegt ik ben en gisteren was ik. Dat ziet er heel anders uit. Ook bij hebben zie je dat terug: ik heb, ik had, ik heb gehad.
Een handige manier om thuis te oefenen is door je kind drie vormen naast elkaar te laten zetten. Bijvoorbeeld het hele werkwoord, de verleden tijd en het voltooid deelwoord. Als de vormen sterk veranderen en niet volgens een eenvoudige regel gaan, is het vaak een onregelmatig werkwoord.
Je kind hoeft niet meteen alle termen perfect te kennen. Het is belangrijker dat het leert kijken naar de vorm van het werkwoord en merkt dat sommige werkwoorden extra aandacht nodig hebben.
Voorbeelden van onregelmatige werkwoorden
Voorbeelden helpen kinderen vaak meer dan lange uitleg. Door veelvoorkomende onregelmatige werkwoorden in zinnen te zien, wordt het onderwerp concreter.
Denk aan deze werkwoorden:
zijn: ik ben, ik was, ik ben geweest
hebben: ik heb, ik had, ik heb gehad
worden: ik word, ik werd, ik ben geworden
kunnen: ik kan, ik kon, ik heb gekund
mogen: ik mag, ik mocht, ik heb gemogen
willen: ik wil, ik wilde, ik heb gewild
zullen: ik zal, ik zou
Dit zijn werkwoorden die kinderen vaak tegenkomen in teksten, dictees en taalopdrachten. Daarom is het zinvol om juist deze woorden regelmatig te oefenen.
Veelgebruikte onregelmatige werkwoorden
Bij het oefenen hoef je niet meteen een lange lijst met onregelmatige werkwoorden te gebruiken. Begin liever met woorden die je kind vaak ziet en gebruikt. Zo blijft het overzichtelijk.
Veelgebruikte onregelmatige werkwoorden zijn bijvoorbeeld zijn, hebben, worden, kunnen, mogen, willen, zullen, gaan, doen, komen, zien en weten. Deze woorden komen vaak voor in gewone zinnen en schoolopdrachten.
Laat je kind de werkwoorden niet alleen los opdreunen. Het werkt beter om ze in zinnen te gebruiken. Bijvoorbeeld: ik ben thuis, gisteren was ik ziek, ik ben naar school geweest. Zo hoort je kind hoe de vorm in een echte zin klinkt.
Onregelmatige werkwoorden in de verleden tijd en het voltooid deelwoord
Onregelmatige werkwoorden worden vooral lastig wanneer kinderen de verleden tijd of het voltooid deelwoord moeten gebruiken. Dan verandert de vorm vaak sterker dan bij gewone werkwoorden.
Bij een werkwoord als maken is de stap duidelijk: maken, maakte, gemaakt. Bij een werkwoord als gaan is dat minder voorspelbaar: gaan, ging, gegaan. Je kind moet dus leren dat ging bij gaan hoort.
Ook het voltooid deelwoord vraagt aandacht. Kinderen kunnen bijvoorbeeld twijfelen tussen geweest, geworden, gekund of gemogen. Door deze vormen regelmatig te lezen en te gebruiken, worden ze vertrouwder.
Een goede oefening is om je kind korte zinnen te laten aanvullen. Bijvoorbeeld: gisteren … ik naar oma. Of: ik ben naar school … Zo leert je kind niet alleen de vorm, maar ook hoe het werkwoord in een zin past.
Veelgemaakte fouten bij onregelmatige werkwoorden
Veel fouten bij onregelmatige werkwoorden ontstaan doordat kinderen een gewone regel toepassen op een werkwoord dat juist anders werkt. Dat is begrijpelijk. Een kind probeert logisch te denken, maar de taal werkt niet altijd logisch.
Een bekende fout is verwarring tussen kunnen en kennen. Kunnen gaat over iets wat je kunt doen. Kennen gaat over weten wie of wat iets is. Bijvoorbeeld: ik kan goed lezen en ik ken dat woord.
Ook wil en wilt zorgen vaak voor twijfel. In gewone zinnen zeg je meestal ik wil, jij wilt, hij wil en wilt u. Dat voelt niet altijd logisch, waardoor kinderen hier vaak extra oefening bij nodig hebben.
Daarnaast maken kinderen fouten met verleden tijd en voltooid deelwoord. Ze schrijven bijvoorbeeld een vorm die logisch lijkt, maar niet klopt. Door de juiste vormen vaak in zinnen te gebruiken, groeit het taalgevoel vanzelf.
Onregelmatige werkwoorden oefenen met je kind
Onregelmatige werkwoorden oefenen hoeft niet lang te duren. Korte, gerichte oefenmomenten werken vaak beter dan een lange oefensessie. Tien minuten oefenen met duidelijke voorbeelden kan al veel verschil maken.
Begin met een klein aantal werkwoorden. Kies bijvoorbeeld zijn, hebben, worden, kunnen en mogen. Laat je kind bij elk werkwoord een zin maken in de tegenwoordige tijd, de verleden tijd en met een voltooid deelwoord.
Je kunt ook samen fouten verbeteren. Schrijf een zin op met een verkeerde vorm en vraag je kind wat er niet klopt. Dit lijkt op opdrachten die kinderen op school ook tegenkomen en helpt ze om bewuster naar werkwoorden te kijken.
Maak het oefenen vooral rustig en haalbaar. Wanneer je kind merkt dat het de vormen steeds beter herkent, groeit het vertrouwen. Dat is vaak belangrijker dan in één keer een lange lijst uit het hoofd leren.
Verder oefenen met onregelmatige werkwoorden
Onregelmatige werkwoorden worden duidelijker door herhaling. Je kind hoeft niet alles in één keer te begrijpen. Het helpt vooral om vaak korte momenten te oefenen met herkenbare werkwoorden en duidelijke zinnen.
Wil je je kind thuis extra ondersteunen? Dan kun je beginnen met gratis werkbladen om te ontdekken wat al goed gaat en waar nog twijfel zit. Heeft je kind meer structuur nodig, dan zijn de oefenboeken van oefenboeken.nl een fijne manier om taal, spelling en werkwoordspelling stap voor stap te oefenen.
Zo bouwt je kind niet alleen kennis op, maar ook vertrouwen.
Gratis werkbladen voor onregelmatige werkwoorden
Gratis werkbladen zijn handig om thuis gericht te oefenen met onregelmatige werkwoorden. Ze geven structuur, waardoor je kind niet zomaar wat losse woorden oefent, maar stap voor stap bezig is met herkennen, invullen en verbeteren.
Op oefenboeken.nl kunnen ouders gratis oefenbladen gebruiken om taal en spelling thuis te versterken. Voor dit onderwerp zijn vooral werkbladen met werkwoordspelling, zinnen aanvullen en fout verbeteren waardevol. Daarmee ziet je kind hoe onregelmatige werkwoorden in echte zinnen worden gebruikt.
Werkbladen helpen ook om snel te ontdekken waar je kind nog over twijfelt. Gaat het vooral mis bij de verleden tijd? Of juist bij het voltooid deelwoord? Als je dat weet, kun je veel gerichter oefenen.
Gebruik werkbladen liever kort en regelmatig dan heel lang achter elkaar. Zo blijft oefenen overzichtelijk en wordt het onderdeel van een rustige routine.
Download nu onze Gratis werkbladen taal & spelling
Meer dan 100.000 ouders oefenen al met ons materiaal en zagen hun kind groeien in zekerheid, tempo en resultaat. Vul hieronder je gegevens in en ontvang de oefenbladen direct als PDF in je mailbox.
Extra oefenen met oefenboeken
Soms heeft een kind meer herhaling nodig dan een paar losse werkbladen. Dan kunnen oefenboeken helpen om taal, spelling en werkwoordspelling stap voor stap op te bouwen.
De oefenboeken van oefenboeken.nl zijn bedoeld voor ouders die hun kind thuis extra willen ondersteunen. Ze bieden duidelijke uitleg en oefeningen die passen bij het niveau van basisschoolkinderen. Daardoor kan je kind rustig oefenen zonder dat jij steeds zelf nieuwe opdrachten hoeft te bedenken.
Voor onregelmatige werkwoorden is herhaling belangrijk. Een oefenboek helpt om verschillende taalonderdelen met elkaar te verbinden, zoals zinsbouw, spelling, werkwoorden en begrijpend lezen. Zo leert je kind de vormen niet alleen los, maar ook in context.
Dat maakt oefenen overzichtelijker en vaak minder frustrerend.
Vooral kinderen die snel twijfelen bij spelling of werkwoorden hebben baat bij herhaling. Door thuis in kleine stappen te oefenen, wordt het onderwerp minder groot en beter behapbaar.
Onregelmatige werkwoorden en voorbereiding op Leerling in Beeld, Cito en IEP
Onregelmatige werkwoorden kunnen terugkomen in taal, spelling en werkwoordspelling. Daarom is dit onderwerp ook relevant bij de voorbereiding op toetsen zoals Leerling in Beeld, Cito en IEP.
Kinderen hoeven voor zulke toetsen niet alleen regels te kennen. Ze moeten taal ook kunnen toepassen in zinnen en opdrachten. Denk aan de juiste werkwoordsvorm kiezen, een fout verbeteren of begrijpen welke vorm in een zin past.
De gratis werkbladen en oefenboeken van oefenboeken.nl kunnen helpen om dit rustig te oefenen. Niet door toetsen letterlijk na te doen, maar door de basisvaardigheden te versterken. Daardoor krijgt je kind meer vertrouwen wanneer het op school zelfstandig taalopdrachten maakt.
