Kolomsgewijs optellen en aftrekken is een rekenstrategie die veel kinderen op de basisschool leren. Voor ouders kan die manier van rekenen soms even wennen zijn, vooral als je vroeger zelf vooral cijferend hebt leren rekenen. Toch helpt kolomsgewijs rekenen kinderen om beter te begrijpen wat er met getallen gebeurt.
Bij kolomsgewijs rekenen kijkt je kind niet alleen naar losse cijfers, maar naar de waarde van getallen. Een getal als 346 bestaat uit 300, 40 en 6. Door die onderdelen apart te bekijken, wordt optellen en aftrekken overzichtelijker.
In dit artikel lees je wat kolomsgewijs optellen en aftrekken is, hoe het werkt en hoe je je kind thuis rustig kunt helpen oefenen. Ook lees je waar je op kunt letten als je kind moeite heeft met deze rekenstrategie.
Wat is kolomsgewijs optellen en aftrekken?
Kolomsgewijs optellen en aftrekken betekent dat je een som uitrekent door getallen te splitsen in kolommen. Je kind rekent dan bijvoorbeeld eerst met de honderdtallen, daarna met de tientallen en daarna met de eenheden.
Bij de som 346 + 127 kijkt je kind dus niet alleen naar 346 en 127 als hele getallen. Het ziet ook dat 346 bestaat uit 300 + 40 + 6 en dat 127 bestaat uit 100 + 20 + 7. Door die delen apart op te tellen, ontstaat meer inzicht in wat er gebeurt.
Bij aftrekken werkt dit op dezelfde manier. Je kind haalt de honderdtallen, tientallen en eenheden stap voor stap van elkaar af. Daardoor wordt duidelijker waarom een antwoord klopt en waar eventuele fouten ontstaan.
Kolomsgewijs rekenen wordt vaak gebruikt als tussenstap tussen hoofdrekenen en cijferend rekenen. Het helpt kinderen om niet alleen een trucje te leren, maar ook te begrijpen hoe getallen zijn opgebouwd.
Waarom leren kinderen kolomsgewijs rekenen?
Kinderen leren kolomsgewijs rekenen omdat het hun getalbegrip versterkt. Ze zien beter wat een cijfer waard is binnen een getal. De 4 in 346 betekent bijvoorbeeld 40 en niet gewoon 4.
Dat inzicht is belangrijk voor rekenen met grotere getallen. Als een kind goed begrijpt wat eenheden, tientallen, honderdtallen en duizendtallen zijn, wordt optellen en aftrekken overzichtelijker. Ook bij verhaalsommen en contextsommen helpt dit begrip.
Voor ouders kan kolomsgewijs rekenen soms verwarrend zijn. Veel ouders hebben vroeger vooral cijferend leren rekenen, waarbij je getallen onder elkaar zet en volgens een vaste procedure uitrekent. Op school leren kinderen nu vaak eerst verschillende rekenstrategieën, zodat ze beter begrijpen wat ze doen.
Dat betekent niet dat de ene manier altijd beter is dan de andere. Kolomsgewijs rekenen helpt vooral bij inzicht. Cijferend rekenen is vaak sneller als een kind de basis goed begrijpt.
Het verschil tussen kolomsgewijs en cijferend rekenen
Bij kolomsgewijs rekenen rekent je kind met de waarde van de getallen. Het splitst getallen bijvoorbeeld in honderdtallen, tientallen en eenheden. Daardoor blijft zichtbaar wat er precies wordt opgeteld of afgetrokken.
Bij cijferend rekenen zet je getallen onder elkaar en werk je van rechts naar links. Je begint meestal bij de eenheden, daarna de tientallen en daarna de honderdtallen. Deze manier is compacter en werkt snel, maar vraagt wel dat een kind de stappen goed begrijpt.
Een voorbeeld: bij kolomsgewijs optellen kan je kind eerst 300 + 100 doen, daarna 40 + 20 en daarna 6 + 7. Bij cijferend optellen werkt je kind direct in een vaste notatie onder elkaar.
Voor veel kinderen is kolomsgewijs rekenen daarom een handige tussenstap. Het maakt zichtbaar wat er gebeurt voordat ze overstappen naar de compactere manier van cijferen. Als ouder hoef je dus niet meteen te corrigeren omdat het anders is dan vroeger. Kijk vooral of je kind de getallen begrijpt en de stappen logisch kan uitleggen.
Kolomsgewijs optellen: zo werkt het
Bij kolomsgewijs optellen splitst je kind de getallen in delen. Daarna telt het de honderdtallen, tientallen en eenheden apart bij elkaar op. Tot slot worden de uitkomsten samengevoegd.
Dat klinkt misschien omslachtig, maar voor kinderen kan het juist rust geven. Ze hoeven niet alles tegelijk te overzien. Door stap voor stap te werken, blijft de som overzichtelijk.
Belangrijk is dat je kind netjes werkt. De eenheden, tientallen en honderdtallen moeten goed onder elkaar staan. Zo ziet je kind sneller welke delen bij elkaar horen.
Voorbeeld van kolomsgewijs optellen
Neem de som:
346 + 127
Je kind kan deze som zo uitrekenen:
300 + 100 = 400
40 + 20 = 60
6 + 7 = 13
Daarna telt je kind de tussenuitkomsten bij elkaar op:
400 + 60 + 13 = 473
Het antwoord is dus 473.
Bij deze manier ziet je kind goed waar het antwoord vandaan komt. Vooral bij grotere getallen helpt dat om de som beter te begrijpen.
Kolomsgewijs aftrekken: zo werkt het
Kolomsgewijs aftrekken werkt op dezelfde manier, maar wordt door kinderen vaak moeilijker gevonden. Dat komt doordat ze soms moeten lenen of moeten nadenken over wat er gebeurt als een kleiner getal van een groter getal wordt afgetrokken.
Bij aftrekken is het extra belangrijk dat je kind de waarde van cijfers begrijpt. In 432 betekent de 3 bijvoorbeeld 30. Als je kind dat niet goed ziet, kan het snel fouten maken.
Een rustige aanpak helpt. Laat je kind eerst benoemen uit welke delen de getallen bestaan. Daarna kan het stap voor stap de honderdtallen, tientallen en eenheden van elkaar aftrekken.
Voorbeeld van kolomsgewijs aftrekken
Neem de som:
582 – 247
Je kind kan deze som splitsen:
500 – 200 = 300
80 – 40 = 40
2 – 7 kan niet zomaar, dus er moet worden geleend
Dit is precies het punt waarop veel kinderen vastlopen. Je kunt dan laten zien dat 582 ook kan worden gezien als 500 + 70 + 12. Dan wordt de som:
500 – 200 = 300
70 – 40 = 30
12 – 7 = 5
Daarna telt je kind de uitkomsten samen:
300 + 30 + 5 = 335
Het antwoord is dus 335.
Door deze stappen rustig zichtbaar te maken, begrijpt je kind beter waarom lenen nodig is. Dat is waardevoller dan alleen zeggen dat het “een tiental moet lenen”.
Veelgemaakte fouten bij kolomsgewijs rekenen
Een veelgemaakte fout is dat kinderen getallen niet goed onder elkaar zetten. Dan komen eenheden, tientallen en honderdtallen door elkaar te staan. Daardoor kan een som die eigenlijk goed te doen is, toch fout gaan.
Ook verwarren kinderen soms de waarde van cijfers. Ze zien dan bijvoorbeeld de 6 in 364 als 6, maar vergeten dat de 6 in 460 eigenlijk 60 betekent. Dat verschil is belangrijk bij kolomsgewijs optellen en aftrekken.
Bij aftrekken ontstaan vaak fouten door lenen. Een kind weet dan wel dat er iets moet gebeuren, maar begrijpt niet precies waarom. Daardoor worden stappen overgeslagen of verkeerd uitgevoerd.
Sommige kinderen willen ook te snel naar cijferend rekenen. Dat hoeft niet erg te zijn, maar als het inzicht nog ontbreekt, wordt cijferen al snel een trucje. Laat je kind daarom regelmatig uitleggen wat het doet en waarom.
Kolomsgewijs rekenen en schooltoetsen
Kolomsgewijs optellen en aftrekken kan ook terugkomen in de voorbereiding op schooltoetsen. Denk aan toetsen van de rekenmethode, maar ook aan bredere toetsen zoals Leerling in Beeld, Cito en IEP. Daarbij gaat het niet alleen om losse sommen, maar ook om inzicht, nauwkeurigheid en het toepassen van rekenstrategieën.
Een kind dat goed begrijpt hoe getallen zijn opgebouwd, staat sterker bij verschillende soorten rekensommen. Dat helpt niet alleen bij kale sommen, maar ook bij contextsommen waarin eerst goed gelezen en nagedacht moet worden.
De gratis werkbladen en oefenboeken van oefenboeken.nl kunnen helpen om deze basisvaardigheden rustig te oefenen. Niet door druk te leggen op toetsen, maar door je kind meer vertrouwen te geven in de aanpak.
Zo wordt oefenen thuis geen extra stressmoment, maar een manier om duidelijkheid en zekerheid op te bouwen.
Kolomsgewijs rekenen oefenen met werkbladen
Werkbladen zijn handig om kolomsgewijs optellen en aftrekken gericht te oefenen. Je kind krijgt meerdere sommen achter elkaar, waardoor het dezelfde strategie vaker toepast. Die herhaling helpt om de aanpak beter te onthouden.
Op oefenboeken.nl kun je gratis werkbladen gebruiken om thuis te oefenen met rekenen. Denk aan sommen met optellen, aftrekken, grotere getallen en andere rekenonderdelen die aansluiten bij de basisschool. Zo hoef je als ouder niet zelf steeds nieuwe sommen te bedenken.
Werkbladen zijn ook handig om te zien waar je kind nog moeite mee heeft. Maakt je kind vooral fouten bij aftrekken met lenen? Of gaat het juist mis bij het netjes onder elkaar zetten van getallen? Dan weet je waar je de volgende keer rustig op kunt oefenen.
Gebruik werkbladen vooral als hulpmiddel. Het doel is niet om zoveel mogelijk sommen te maken, maar om stap voor stap zekerder te worden.
Hoe help je je kind thuis met kolomsgewijs optellen en aftrekken?
Thuis oefenen hoeft niet lang te duren. Vaak is 10 tot 15 minuten gericht oefenen genoeg. Kies liever voor korte, rustige momenten dan voor lange oefensessies waarin je kind moe of gefrustreerd raakt.
Laat je kind hardop vertellen hoe het de som aanpakt. Zo hoor je niet alleen het antwoord, maar ook de denkstappen. Juist daar zie je waar het goed gaat of waar je kind vastloopt.
Gebruik eventueel geld, blokjes of een getallenlijn om de som zichtbaar te maken. Vooral bij tientallen en honderdtallen helpt concreet materiaal om de waarde van getallen beter te begrijpen.
Probeer niet te snel te verbeteren. Vraag eerst: “Hoe heb je dit bedacht?” of “Welke stap heb je eerst gedaan?” Zo voelt oefenen minder als controleren en meer als samen ontdekken.
Extra oefenen met een oefenboek
Soms heeft een kind meer structuur nodig dan een los werkblad. Dan kan een oefenboek prettig zijn. In een oefenboek staan de oefeningen overzichtelijk bij elkaar en kan je kind stap voor stap verder oefenen.
De oefenboeken van oefenboeken.nl zijn gemaakt om thuis op een rustige manier te oefenen met schoolse vaardigheden. Voor rekenen betekent dit dat je kind regelmatig met passende sommen aan de slag kan, zonder dat jij als ouder alles zelf hoeft voor te bereiden.
Een oefenboek is vooral handig als je merkt dat je kind onzeker wordt, extra herhaling nodig heeft of moeite heeft met grotere getallen. Door regelmatig kort te oefenen, groeit het vertrouwen vaak vanzelf.
Ook voor ouders geeft een oefenboek houvast. Je ziet welke onderwerpen aan bod komen en kunt makkelijker volgen waar je kind nog ondersteuning nodig heeft.
Download nu onze Gratis werkbladen Rekenen
Meer dan 100.000 ouders oefenen al met ons materiaal en zagen hun kind groeien in zekerheid, tempo en resultaat. Vul hieronder je gegevens in en ontvang de oefenbladen direct als PDF in je mailbox.
Verzeker je kind van meer vertrouwen met onze oefenboeken
Kolomsgewijs optellen en aftrekken wordt makkelijker wanneer je kind regelmatig oefent en begrijpt welke stappen het zet. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Met korte oefenmomenten, duidelijke uitleg en passende sommen komt er vaak al snel meer rust.
De oefenboeken van oefenboeken.nl helpen je kind om rekenen stap voor stap te oefenen. Ze bieden structuur, herhaling en overzicht, zodat je kind niet alleen sommen maakt, maar ook meer vertrouwen krijgt in de eigen aanpak.
Wil je eerst laagdrempelig starten? Gebruik dan de gratis werkbladen om te ontdekken waar je kind staat. Heeft je kind meer begeleiding en herhaling nodig, dan is een oefenboek een fijne volgende stap.
