Keersommen zijn een belangrijk onderdeel van rekenen op de basisschool. Veel kinderen komen er eerst mee in aanraking via groepjes maken, herhaald optellen en de tafels. Later gebruiken ze keersommen ook bij grotere sommen, verhaalsommen, geldsommen en toetsopgaven.
Voor ouders kan het soms lastig zijn om keersommen thuis uit te leggen. Misschien rekende je vroeger zelf op een andere manier, of merk je dat je kind de tafels nog niet goed kent. Gelukkig kun je keersommen stap voor stap oefenen, zonder dat het meteen ingewikkeld hoeft te worden.
In dit artikel lees je wat keersommen zijn, wanneer kinderen ze leren en hoe je je kind thuis op een rustige manier kunt helpen.
Wat zijn keersommen?
Keersommen zijn sommen waarbij je vermenigvuldigt. In plaats van steeds opnieuw op te tellen, gebruik je een kortere manier van rekenen. De som 3 x 4 betekent bijvoorbeeld dat je 3 groepjes van 4 hebt.
Je kunt dit zien als:
3 x 4 = 4 + 4 + 4 = 12
Voor kinderen is het belangrijk dat ze eerst begrijpen wat een keersom betekent. Pas daarna wordt het makkelijker om tafels te leren en sommen sneller uit het hoofd te maken. Een kind dat begrijpt dat 5 x 6 betekent dat er 5 groepjes van 6 zijn, heeft meer houvast dan een kind dat alleen losse antwoorden probeert te onthouden.
Keersommen horen bij vermenigvuldigen. Ze vormen een belangrijke basis voor rekenen in de hogere groepen, bijvoorbeeld bij cijferend rekenen, breuken, procenten, oppervlakte en verhaalsommen.
Wanneer leren kinderen keersommen op de basisschool?
Kinderen leren keersommen meestal stap voor stap. Eerst maken ze kennis met hoeveelheden, groepjes en herhaald optellen. Daarna komen de tafels en leren kinderen keersommen steeds sneller herkennen.
Niet elk kind leert dit op hetzelfde moment. De opbouw kan per school en methode verschillen, maar meestal zie je een duidelijke lijn door groep 3, groep 4 en groep 5.
Keersommen in groep 3, 4 en 5
In groep 3 draait rekenen vooral om getalbegrip. Kinderen leren tellen, splitsen, optellen en aftrekken. Soms maken ze al kennis met groepjes maken, bijvoorbeeld 2 groepjes van 3 blokjes.
In groep 4 worden de tafels vaak echt belangrijk. Kinderen leren de tafels van 1 tot en met 10 en oefenen met eenvoudige keersommen. Het doel is dat ze gaan begrijpen hoe vermenigvuldigen werkt en dat ze steeds vlotter antwoorden kunnen geven.
In groep 5 worden keersommen verder toegepast. Kinderen oefenen vaker met sommen door elkaar, grotere keersommen, verhaalsommen en soms al met keersommen onder elkaar. Vanaf dat moment wordt het belangrijk dat de basis stevig genoeg is.
Hoe kun je keersommen uitleggen aan je kind?
Keersommen uitleggen begint met iets concreets. Gebruik bijvoorbeeld blokjes, muntjes, potloden of stukjes fruit. Laat je kind zien dat 4 x 3 hetzelfde is als 4 groepjes van 3.
Zeg bijvoorbeeld: “We hebben 4 bordjes. Op elk bordje liggen 3 druiven. Hoeveel druiven zijn er samen?” Zo wordt een keersom zichtbaar en logisch.
Daarna kun je de som opschrijven:
4 x 3 = 12
Leg rustig uit dat het keerteken betekent dat een aantal meerdere keren terugkomt. Je hoeft dus niet steeds alles opnieuw op te tellen. Een keersom is eigenlijk een handige verkorte manier om snel te rekenen.
Veel kinderen hebben tijd nodig voordat dit vanzelf gaat. Dat is normaal. Wissel daarom af tussen tekenen, hardop uitleggen, voorwerpen gebruiken en sommen opschrijven.
Keersommen oefenen begint met de tafels
Tafels oefenen is een belangrijke stap bij keersommen. Als een kind de tafels goed kent, hoeft het minder lang na te denken bij gewone keersommen. Daardoor blijft er meer ruimte over voor moeilijkere rekenopgaven.
Automatiseren betekent dat een kind het antwoord snel weet zonder steeds opnieuw te tellen. Bijvoorbeeld 6 x 7 = 42. Dit helpt bij hoofdrekenen, verhaalsommen en grote keersommen.
Toch is het belangrijk om niet alleen te stampen. Een kind moet ook begrijpen wat een keersom betekent. Begrip en automatiseren versterken elkaar.
Een goede volgorde is daarom:
Eerst begrijpen wat keersommen zijn.
Daarna tafels rustig oefenen.
Vervolgens sommen door elkaar maken.
Daarna grotere keersommen toepassen.
Korte oefenmomenten werken vaak beter dan lang achter elkaar oefenen. Vijf tot tien minuten per dag kan al veel verschil maken, vooral als je kind regelmatig succes ervaart.
Keersommen onder elkaar uitrekenen
In hogere groepen krijgen kinderen ook te maken met grotere keersommen. Dan is het niet altijd handig om alles uit het hoofd te doen. Keersommen onder elkaar helpen om overzicht te houden.
Bij een som zoals 24 x 3 kan een kind leren om eerst de eenheden en daarna de tientallen te gebruiken. Bij grotere sommen wordt dit verder uitgebreid. Scholen gebruiken hiervoor vaak cijferend rekenen of kolomsgewijs rekenen.
Voor ouders kan dit soms verwarrend zijn, omdat de aanpak anders kan zijn dan vroeger. Vraag daarom eventueel aan je kind hoe de leerkracht het uitlegt. Zo voorkom je dat je thuis een andere methode aanleert dan op school.
Cijferend en kolomsgewijs vermenigvuldigen
Bij cijferend vermenigvuldigen werk je vaak onder elkaar en reken je volgens vaste stappen. Bij kolomsgewijs vermenigvuldigen wordt de som meer uitgesplitst in tientallen, eenheden en soms honderdtallen.
Beide manieren helpen kinderen om grote keersommen overzichtelijk uit te rekenen. Het belangrijkste is dat je kind begrijpt wat er gebeurt. Alleen stappen nadoen zonder begrip zorgt vaak voor fouten zodra de som iets anders wordt.
Oefen daarom niet meteen met heel grote getallen. Begin klein, controleer samen de stappen en bouw rustig op.
Veelvoorkomende problemen bij keersommen
Veel kinderen vinden keersommen in het begin lastig. Dat betekent niet meteen dat je kind slecht is in rekenen. Vaak mist er nog een stukje begrip, automatisering of zelfvertrouwen.
Veelvoorkomende problemen zijn:
Tafels door elkaar halen.
Blijven tellen in plaats van vermenigvuldigen.
Moeite hebben met sommen door elkaar.
Fouten maken bij grote keersommen.
Onzeker worden zodra er een verhaalsom staat.
Als je kind steeds opnieuw moet tellen, zijn de tafels waarschijnlijk nog niet voldoende geautomatiseerd. Als je kind wel tafelantwoorden kent maar vastloopt bij verhaalsommen, ligt de uitdaging meer bij begrip en toepassen.
Kijk daarom niet alleen naar het antwoord, maar ook naar de aanpak. Vraag rustig: “Hoe heb je dit uitgerekend?” Zo ontdek je sneller waar je kind hulp bij nodig heeft.
Keersommen stap voor stap oefenen thuis
Thuis keersommen oefenen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin met makkelijke sommen waarbij je kind nog steun heeft aan materiaal of tekeningen. Daarna kun je langzaam overstappen naar kale sommen.
Een fijne opbouw is bijvoorbeeld:
Eerst groepjes maken met voorwerpen.
Daarna keersommen tekenen.
Daarna tafels oefenen op volgorde.
Daarna tafels door elkaar oefenen.
Daarna keersommen toepassen in verhaalsommen.
Let goed op het tempo van je kind. Als je merkt dat je kind onzeker wordt, ga dan een stap terug. Soms helpt het om weer even met groepjes of tekeningen te werken, zodat de som opnieuw betekenis krijgt.
Handige oefenvormen voor thuis
Je kunt keersommen op verschillende manieren oefenen. Denk aan flitskaarten, tafelkaartjes, rekenspelletjes, memory of samen sommen bedenken tijdens dagelijkse situaties.
Bijvoorbeeld: “Er liggen 4 appels in één zak. We kopen 3 zakken. Hoeveel appels zijn dat samen?” Zo ziet je kind dat keersommen niet alleen op papier bestaan, maar ook in het dagelijks leven voorkomen.
Ook hardop uitleggen werkt goed. Laat je kind vertellen hoe het aan een antwoord komt. Daardoor hoor je meteen of je kind de som begrijpt of alleen gokt.
Gratis werkbladen voor keersommen oefenen
Gratis werkbladen zijn handig om thuis gericht met keersommen te oefenen. Ze geven structuur en maken zichtbaar wat je kind al goed kan en waar nog extra herhaling nodig is.
Op oefenboeken.nl kun je gratis oefenbladen gebruiken om rekenen thuis laagdrempelig te oefenen. Denk aan tafels, keersommen door elkaar, keersommen onder elkaar en andere rekenopgaven die passen bij de basisschool.
Werkbladen zijn vooral nuttig als je kort en regelmatig wilt oefenen. Je kind kan rustig aan tafel werken, jij kunt makkelijk meekijken en samen kunnen jullie de fouten bespreken.
Gebruik een werkblad niet als toetsmoment, maar als oefenmoment. Het doel is niet om alles meteen foutloos te doen, maar om stap voor stap zekerder te worden.
Download nu onze Gratis werkbladen Rekenen
Meer dan 100.000 ouders oefenen al met ons materiaal en zagen hun kind groeien in zekerheid, tempo en resultaat. Vul hieronder je gegevens in en ontvang de oefenbladen direct als PDF in je mailbox.
Extra oefenen met een oefenboek rekenen
Soms heeft een kind meer nodig dan losse sommen of een paar werkbladen. Een oefenboek rekenen kan dan helpen, omdat de stof rustig wordt opgebouwd en je kind steeds op een duidelijke manier oefent.
Een oefenboek is vooral handig als je kind moeite heeft met tafels automatiseren, snel onzeker wordt of extra herhaling nodig heeft. Ook voor ouders is het prettig, omdat je niet steeds zelf hoeft te bedenken welke sommen geschikt zijn.
De oefenboeken van oefenboeken.nl sluiten aan bij het niveau van de basisschool en helpen kinderen om stap voor stap te oefenen. Zo kan je kind in alle rust werken aan rekenvaardigheid, zonder dat oefenen thuis chaotisch wordt.
Het hoeft niet veel tijd te kosten. Regelmatig kort oefenen werkt vaak beter dan af en toe een lange oefensessie.
Keersommen en voorbereiding op Leerling in Beeld, Cito en IEP
Keersommen komen niet alleen terug bij losse tafelsommen. Ze zijn ook belangrijk bij verhaalsommen, hoofdrekenen, cijferend rekenen en sommen waarbij kinderen meerdere stappen moeten zetten.
Daarom kunnen keersommen ook een rol spelen bij toetsen zoals Leerling in Beeld, Cito en IEP. Vooral in de middenbouw en bovenbouw is het belangrijk dat kinderen de basis goed beheersen. Als tafels en keersommen veel moeite kosten, blijft er minder ruimte over om de rest van de opgave te begrijpen.
Voorbereiden hoeft niet te betekenen dat je kind onder druk moet oefenen. Juist rustige herhaling helpt. Met gratis werkbladen en oefenboeken kan je kind vertrouwd raken met verschillende soorten sommen, waardoor het met meer vertrouwen aan schoolwerk en toetsen begint.
Merk je dat je kind vaak vastloopt bij rekenen? Dan kan extra oefenen thuis een fijne aanvulling zijn op wat er op school gebeurt. Kies voor korte momenten, duidelijke uitleg en opdrachten die passen bij het niveau van je kind.
